Prawo polskie
Dodane przez pio dnia 26/03/2006
Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej

Kwestia równych praw kobiet i mężczyzn została poruszona w polskim ustawodawstwie dopiero w konstytucji z 22 lipca 1952 roku. Dotyczyły jej art. 67 ust. 2 i art. 78, które brzmiały:
Art. 67.2. Wszyscy obywatele PRL mają równe prawa bez względu na płeć, urodzenie, wykształcenie, zawód, narodowość, rasę, wyznanie oraz pochodzenie i położenie społeczne
Art. 78.1. Kobieta w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ma równe z mężczyzną prawa we wszystkich dziedzinach życia państwowego, politycznego, gospodarczego, społecznego i kulturalnego.
2. Gwarancję równouprawnienia kobiety stanowią:
1) równe z mężczyzną prawo do pracy i wynagrodzenia według zasady "równa płaca za równą pracę", prawo do wypoczynku, do ubezpieczenia społecznego, do nauki, do godności i odznaczeń, do zajmowania stanowisk publicznych,
2) opieka nad matką i dzieckiem, ochrona kobiety ciężarnej, płatny urlop w okresie przed porodem i po porodzie, rozbudowa sieci zakładów położniczych, żłobków i przedszkoli, rozwój sieci zakładów usługowych i żywienia zbiorowego.
3. Polska Rzeczpospolita Ludowa umacnia w społeczeństwie pozycję kobiet, zwłaszcza matek i kobiet pracujących zawodowo .

Choć trudno o bardziej dyskryminującą redakcję regulacji antydyskryminacyjnej art. 78 (mam tu na myśli sformułowania "kobieta ma równe z mężczyzną prawa", sugerujące, że prawa mężczyzny są oczywiste i naturalne, kobieta mocą wspomnianego artykułu może mieć podobne), to jednak konstytucja z 1952 roku stała się pierwszym przypadkiem zapisania równych praw kobiet i mężczyzn w ustawie zasadniczej. Poprzednio, w konstytucji z 17 marca 1921 roku, kobietom przyznano jedynie prawa wyborcze:
Art. 12. Prawo wybierania ma każdy obywatel polski bez różnicy płci, który w dniu ogłoszenia wyborów ukończył lat 21, używa w pełni praw cywilnych i zamieszkuje w okręgu wyborczym przynajmniej od przedednia ogłoszenia wyborów w Dzienniku Ustaw. Prawo głosowania może być wykonywane tylko osobiście.
Obecnie kwestię równych praw kobiet i mężczyzn reguluje art. 33 konstytucji
z 2 kwietnia 1997 roku, który brzmi:
Art. 33. 1. Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.
2. Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń.

Pomimo wymienienia sfer życia, w których zasada równych praw ma zastosowanie, to sposób, w jaki to uczyniono powoduje, iż zasadę równych praw kobiet i mężczyzn należy odnieść do wszystkich dziedzin, w których przejawia się aktywność człowieka, regulowanych prawnie.
Równość określoną w konstytucji należy rozpatrywać pod kątem równości praw, równości wobec prawa, równości ochrony prawnej i równego traktowania przez władze publiczne . Istotne jest tu, że równości nie postrzega się jako identyczności, przecież w istocie grupy społeczne czy też jednostki różnią się znacznie. Organy państwowe nie mogą traktować faktycznie jednakowo ich wszystkich, ale potrzebne jest działanie polegające na niwelowaniu różnic. Nie ma to jednak nic wspólnego z odmiennym traktowaniem osób znajdujących się w obiektywnie takiej samej sytuacji, czyli dyskryminacją. Jeżeli jednak takie zróżnicowane traktowanie jest podyktowane ważnymi przyczynami, to zachodzi zjawisko dyskryminacji pozytywnej (znana też pod nazwą uprzywilejowania wyrównawczego). Ważnymi przyczynami są zasada relewantności (bezpośredniego związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma), proporcjonalności (waga interesu, któremu służyć ma różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów naruszonych przez nierówne potraktowanie podmiotów podobnych) oraz związku z innymi normami, zasadami lub wartościami konstytucyjnymi uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów . Przykładem dyskryminacji pozytywnej jest np. wprowadzanie parytetu kobiet i mężczyzn w organach władzy publicznej.