Śląska Strefa Gender
ŚLĄSKA STREFA GENDER
Śląska Strefa Gender

Kontakt
Linki
Aktualności
Feminizm
Szukaj

Wakacyjne pocztówki
Bogdan Zdanowicz
Marek Przybyła i jeg...
Nauczyciele są ważni
21 marca Światowy Dz...
pisarki, poetki ze Śląska, Zagłębia i nie tylko
twórczość


zestawy wierszy
zestawy wierszy

MĘŻCZYŹNI PISZĄ. Mężczyźni z Strefie Twórczości. Proza, poezja, esej.
artykuły

rozmowy, spotkania. o literaturze, życiu, kobiecości
wywiady

recenzje, szkice literackie, noty o książkach
recenzje

OCZKO, czyli STREFA 21 PYTAŃ do doświadczonej poetki/poety
artykuły

literatura genderowa i feministyczna - artykuły, eseje, szkice naukowe, opracowania
artykuły

najciekawsze konkursy, projekty, akcje literackie.
konkursy literackie

Anna Szczepanek - Liv Ullmann vs. Ketil Bjørnstad
Anna Szczepanek "Liv Ullmann vs. Ketil Bjørnstad" [Ketil Bjørnstad: Liv Ullmann. Linie życia. Słowo/obraz terytoria. Gdańsk 2007].




Pięć dni. Od rana do wieczora z niewielkimi przerwami — rozmowa. I jeszcze w nocy, zamiast snu, rozmyślanie o tym, o co zapytać, co odpowiedzieć i które notatki czy wycinki prasowe mogą okazać się przydatne. Co więcej? Znajomość na tyle długa, że sprzyjająca byciu szczerym oraz staraniu obu stron o jak najlepszy rezultat całości przedsięwzięcia, którego efektem są Linie życia. Ullmann wystąpiła w roli głównej bohaterki, Bjørnstad natomiast wcielił się w postać tego, kto najpierw pyta, a potem spisuje i „układa” słowa.

Liv Ullmann, światowej sławy norweska aktorka i reżyserka, od lat wzbudza zainteresowanie — zarówno miłośników filmu, jak i mediów. Choć największą popularność osiągnęła, grając główne role w filmach Ingmara Bergmana, wybitny wydaje się cały jej dorobek twórczy. Ullmann zaprezentowała się także jako pisarka o dużej sprawności retorycznej, która potrafi odbiorcę zaczarować i wciągnąć w wykreowany przez siebie świat. Ten świat jest jej własnym światem, bo książki, których jest autorką, mają charakter autobiograficzny.

W książce Bjørnstad łączy fragmenty rozmów z aktorką z cytatami z jej pamiętników i notatek. Ullmann obnażona zostaje więc na kilka sposobów. Czy jest to jednak obnażenie całkowite, czy tylko kolejna aktorska poza?

Próżno szukać odpowiedzi na to pytanie. Wypowiedzi Ullmann wydają się rozbrajająco szczere, a cała jej postawa wyraża wielką otwartość na rozmówcę. Aktorka bardzo krytycznie podchodzi do samej siebie, przyznając się przede wszystkim do słabych stron własnego charakteru. Twierdzi, że to one właśnie dominowały przez długie lata jej życia, wyznaczając taki a nie inny bieg prywatnej historii. Mówi tak przekonująco (a może Bjørnstad tak przekonująco pisze?), że niezwykle trudno zachować dystans wobec jej słów. Czy Ullmann kokietuje w ten sposób czytelnika? Być może. Równie prawdopodobna jest jednak jej szczerość.

Chociaż Skandynawia kojarzy się z surowością krajobrazu, a filmy tamtejszych reżyserów — z powolnym rozwojem akcji, życiorys Liv Ullmann jest niezwykle barwny. I chociaż tego typu przenośnia należy do najbanalniejszych, oddaje jednak w pełni tę mnogość historii, przygód, wydarzeń, ludzi, wzlotów i upadków, smutków i radości, o których Ullmann mówi. Książka ma konstrukcję zamkniętą — składa się z prologu, pięciu rozdziałów-dni i epilogu. Sam temat wymyka się jednak tym ramom, treść wywiadu-rzeki wciąga zresztą jak najlepsza powieść.

Ketil Bjørnstad przyjął odpowiednią taktykę przy opracowywaniu swojej książki. Podejmowane przez niego wątki wiążą relacje przyczynowo-skutkowe, co daje spójny, jasny i klarowny obraz przedstawianych faktów, ujawniając przy tym jednocześnie sposób rozumowania, dowodzenia rozmówczyni Bjørnstada. Jaka Ullmann wyłania się z tych wypowiedzi? Z jednej strony skromna, przesadnie przejmująca się zdaniem innych na swój temat, z drugiej strony posiadająca ogromną świadomość tego wszystkiego, co się wokół niej dzieje. Jest nosicielką cech przeciwstawnych — a to w oczywisty sposób przykuwa uwagę odbiorcy.
Rozmowy Bjørnstada z Liv Ullman, a czasem i Liv z Bjørnstadem, dotyczą wielu tematów: począwszy od tych podstawowych, osobistych (w tym najbardziej interesujący czytelników lubujących się w plotkach o życiu gwiazd — o związku z Ingmarem Bergmanem oraz ich córce Linn), przez sprawy zawodowe, działalność polityczną, na luźnych refleksjach o charakterze uniwersalnym skończywszy. Oboje rozmówcy wykazują się błyskotliwością i umiejętnością prowadzenia żywego dialogu. Duża doza ironii i autoironii oraz sprawność językowa, a także ciekawostki, takie, jak na przykład opowieści o produkcji popularnych filmów czy przedstawień, pokazanych „od kuchni”, cieszą czytelnika — tego, który Ullmann zna i lubi, ale też i tego, dla kogo jest ona postacią całkowicie nieznaną.

Linie życia należą do cyklu Terytoria Skandynawii, który stanowi swego rodzaju całość. Przedstawienia Ingmara Bergmana, które na polskim rynku literackim pojawiły się w 2005 roku, zawierają scenariusz między innymi do Wiarołomnych, o których Ullmann wspomina dość obszernie w wywiadzie-rzece. Zanim zaśniesz natomiast to debiut książkowy córki Ullmann, Linn. Powiązania między nimi na pewno warto prześledzić, dopiero wtedy bowiem będziemy dysponować w miarę pełnym obrazem.

Trudno mówić o Ketilu Bjørnstadzie jako o autorze tego wywiadu-rzeki, ponieważ twórcami są tu w równej mierze „wywiadowca” i „wywiadowany”. I choć Linie życia dotyczą barwnej biografii tylko jednej z postaci, tom stał się niewątpliwie sukcesem obojga. Wiele pisze się o zapale w pracy nad książką i o towarzyszącym jej zaangażowaniu emocjonalnym obydwu stron. Niepokoi może tylko jedno pytanie: czy przypadkiem Ullmann i Bjørnstad nie kokietują czytelnika w ten sposób? Być może. Równie prawdopodobna jest jednak szczerość obojga.

["re: presja" 2008, nr 2 (2)]


Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.






felietony

użytkownik/czka

Hasło



Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
kliknij TUTAJ.
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.

swewa
27/08/2018
od wczoraj nowa zakładka STREFA TEKSTÓW LEKKICH! zapraszamy do współpracy

nalika
17/11/2013
Niepewność dotyka nas wieczorami gdy się ręce do siebie kleją gdy sprawdzamy czy jeszcze zlepia w niepokoju spojrzenia dowcipie nie na temat żalu za grzech niepopełniony rzuca pytania o

swewa
10/11/2013
UWAGA! nowy panel - MĘŻCZYŹNI PISZĄ... Zapraszamy do współpracy smiley

Copyright © 2011
Projekt: Fundacja Feminoteka
system CMS: PHP-Fusion v6.00.300 © 2003-2005
6,444,577 Unikalnych wizyt